NLP Uzmanı (NLP Trainer)
NLP veya NLP uzmanlığı ülkemizde çok duyulan bir kavram olsa da, konunun içeriği ve uygulanış biçimi konusunda yeterince bilgi sahibi değiliz (bakınız: Türkiye'de NLP). NLP uzmanı kimdir? Tam olarak ne yapar? Yetkileri nelerdir? Cevapların tam olarak bilinmemesi uygulama sahasında önemli sorunlara yol açabilmektedir.
NLP uzmanı, Neuro-Linguistic Programming (Beyin Dili Programlama) disiplininde belirli eğitim basamaklarını tamamlamış ve bu alanda bilgi, beceri ve uygulama yetkinliğine ulaşmış kişidir. NLP eğitim süreci, uluslararası standartlara göre tanımlanmış basamaklardan oluşur ve her basamak katılımcının bilgi seviyesini gösterir. NLP Practitioner birinci basamak eğitimdir, NLP Master Practitioner ise uzmanlık seviyesidir. Bazı kişiler NLP Trainer seviyesine ulaşarak eğitmen olarak da görev yapabilirler.
NLP uzmanlığı, farklı disiplinlerdeki profesyonellerin iletişim, farkındalık ve insan davranışına dair araçlarını derinleştirmesine olanak sağlar. NLP uzmanı, sahip olduğu bilgi ve teknikleri kendi mesleki kimliğinin içinde kullanır; bu nedenle “uzman” tanımı yalnızca NLP eğitim seviyesi ile ilgili bir yetkinlik göstergesidir.
Bazı gelişmiş ülkelere NLP Uzmanlığı veya Profesyonel Koçluk doğrudan bir meslek olarak tanınmaktadır. Örneğin İngiltere de NLP uygulayıcılığı, yayınlanan SOC 3224 [Counsellors]/99 kod numaralı meslek standardı ile, ilave bir eğitimine gerek duyulmaksızın, resmi bir danışmanlık mesleği olarak kabul görür: Bilgi için tıklayınız..
Türkiye’de NLP uzmanlığı, henüz ulusal bir meslek standardı çerçevesinde resmî bir meslek unvanı olarak tanımlanmamıştır. Bu nedenle NLP uzmanları, uzmanlıklarını kendi mesleki alanları ve profesyonel kimlikleri içinde kullanırlar. Örneğin bir yönetici, koç veya danışman; NLP araçlarını profesyonel uygulamalarında farkındalık, iletişim ve stratejik düşünme becerilerini geliştirmek amacıyla değerlendirebilir. NLP alanında uzmanlaşan bir hekim ise, bu bilgileri kendi mesleki yetki sınırları içinde destekleyici olarak kullanabilir.
Ülkemizde NLP alanında uzmanlaşan kişilerin temelde iki farklı çalışma biçimi bulunmaktadır
NLP Uzmanlığının Mesleki Kimlik İçinde Kullanılması:
Bu yaklaşımda kişiler, NLP uzmanlıklarını mevcut mesleki kimlikleri altında değerlendirir. NLP’nin etkili iletişim, farkındalık ve insan davranışını anlama araçları; asıl mesleki yetkinliği destekleyen tamamlayıcı bir uzmanlık alanı olarak kullanılır.
Bu kapsamda NLP bilgisi; hekimler, psikoterapistler ve psikolojik danışmanlar, öğretmenler ve eğitimciler, yöneticiler, profesyonel koçlar ve danışmanlar, satış ve pazarlama profesyonelleri, hukuk, siyaset, reklam ve iletişim alanında çalışanlar tarafından, kendi mesleklerinin sınırları içinde değerlendirilebilir. Bu nedenle kendisini genel bir ifadeyle “NLP uzmanıyım” şeklinde tanıtan bir kişiye şu sorunun sorulması önemlidir: “NLP uzmanlığınızı hangi mesleki alanda ve hangi bağlamda kullanıyorsunuz?”
Bu yaklaşım, beklentilerin doğru yönetilmesini sağlar ve yanlış anlaşılmaları önler.
NLP Uzmanı Olarak Serbest Meslek Faaliyeti:
İkinci yaklaşımda kişiler, NLP uzmanı veya NLP eğitmeni olarak eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunar ve bu faaliyetleri serbest meslek kapsamında yürütür.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden çok kişisel bilgi ve uzmanlığa dayanan, işverene bağlı olmadan, kişinin kendi nam ve hesabına, şahsi sorumluluk altında yürütülen
mesleki faaliyetlerdir.
Türkiye’de birçok NLP uzmanı; avukatlar, doktorlar, diş hekimleri, mimarlar, mühendisler, mali müşavirler, danışmanlar, sanatçılar ve yazarlar gibi kendi hesabına çalışan serbest meslek sahipleriyle benzer bir statüde faaliyet göstermektedir.
Hizmet alanlar için önemli: “NLP Uygulayıcısı” veya “NLP Uzmanı” unvanı, öncelikle kişinin NLP eğitim seviyesini ve yetkinlik basamağını ifade eder. Bu unvan, tek başına bir meslek tanımı veya yasal bir uzmanlık alanı anlamına gelmez. Türkiye’de NLP için tanımlanmış resmî bir meslek standardı bulunmadığından, bu unvanı kullanan kişilere NLP uzmanlığını hangi alanda ve hangi profesyonel çerçevede kullandıkları sorulmalıdır. NLP uygulayıcılığı, mesleki uygulamaları destekleyen bir uzmanlık alanı olarak değerlendirilmelidir.
NLP alanında uzmanlaşma, uluslararası NLP organizasyonlarının eğitim komisyonları tarafından tanımlanmış belirli bir süreç ve eğitim basamakları çerçevesinde ilerler. Her seviye, kişinin sahip olduğu asgari bilgi ve deneyim düzeyi hakkında fikir verir. Bununla birlikte NLP gibi geniş kapsamlı disiplinlerde öğrenme sürecinin teorik olarak bir sonu olmadığı unutulmamalıdır.
Uzmanlaşma yolculuğu, tamamlanmış bir nokta değil; sürekli gelişim gerektiren bir süreçtir. İyi bir uzman, hem sahip olduğu birikimin hem de öğrenmeye devam etmesi gerektiğinin farkında olan kişidir.
NLP uzmanı olmak, belirli eğitim basamaklarının tamamlanmasını gerektirir:
NLP Practitioner: Temel bilgi ve araçların öğrenildiği aşamadır.
NLP Master Practitioner: NLP tekniklerinin ileri düzeyde ve bütüncül biçimde kullanılabildiği uzmanlık seviyesidir.
NLP Trainer: NLP eğitimlerini başkalarına aktarabilecek yetkinliğe ulaşılan düzeydir.
NLP Master Trainer: NLP Trainer seviyesini tamamlamış, NLP eğitmenlerinin yetiştirilmesi ve eğitmen eğitimlerinin yürütülmesi konusunda ileri düzey yetkinliğe sahip, alana katkı sağlamış ve uzun yıllara dayanan eğitmenlik tecrübesini barındıran üst düzey eğitmenlik seviyesidir.
Bu basamaklar, kişinin NLP bilgi ve becerilerini sistematik biçimde geliştirmesine yardımcı olur. Uzmanlaşma, yalnızca eğitimleri tamamlamakla sınırlı değildir; öğrenme ve uygulama süreci sürekli devam eder.
NLP alanında uzmanlaşmak için belirli bir bölümden mezun olma şartı bulunmaz. Bu nedenle NLP uzmanlığı, kişinin akademik geçmişini veya mesleğini tek başına tanımlamaz. NLP uzmanı bir hekim, avukat, öğretmen ya da mühendis olabilir.
Uluslararası NLP organizasyonları tarafından tanımlanan eğitim süreçleri ve standartlar için “NLP Curricula” veya “NLP Curriculum” ifadeleri incelenebilir.
Bir NLP uzmanından hizmet almadan önce, ihtiyaç duyulan hizmet türünün netleştirilmesi önemlidir. Terapi, ilişki veya performans koçluğu, yaşam tarzı değişimi ya da NLP eğitimi gibi farklı ihtiyaçlar farklı uzmanlıklar gerektirir.
Bu noktada iki temel sorgulama yapılmalıdır.
Birincisi: Hizmet alacağınız kişinin, sunacağı hizmetle ilgili mesleki yeterliliği bulunuyor mu? Terapi desteğine ihtiyaç duyuluyorsa, ilgili klinik eğitime ve yetkiye sahip olup olmadığı mutlaka değerlendirilmelidir.
İkincisi: Kişinin NLP uzmanlık seviyesi ve deneyimi hakkında bilgi edinilmelidir. Bağlı bulunduğu NLP organizasyonu, sertifika düzeyi ve yetkinlik basamağı araştırılabilir. NLP uzmanlığını teyit edebilecek kayıtlı bir yapı bulunmuyorsa, bu unvanın hangi temele dayandığı sorgulanmalıdır.
"Mesleki uzmanlık ile NLP uzmanlığı bir araya geldiğinde, sunulan hizmetten verim alma olasılığı artar."
Kısa cevap: Uzmanınızın tıbbi veya klinik bir ihtisası varsa evet, yoksa hayır.
Uzun cevap: NLP eğitimleri; bireysel yaşamda ve farkındalık, iletişim ve insan potansiyelinin merkezde olduğu meslek alanlarında kullanılabilen bilgi ve beceriler kazandırır. NLP, çok sayıda yöntem ve kolaylaştırıcı teknik içeren geniş bir uygulama araçları bütünü olarak ele alınır.
NLP, farklı disiplinlerden beslenen kapsamlı bir bilgi havuzudur. Bu havuzda yer alan bazı teknikler, psikoterapi alanında etkili çalışan uzmanların yöntemlerinin modellenmesiyle geliştirilmiştir. Bu nedenle NLP eğitimlerinde, terapötik çalışmalarda da kullanılan bazı iletişim ve farkındalık teknikleri öğrenilebilir.
Ancak yalnızca NLP eğitimi almak, tedavi uygulama yetkisi vermez. Bir tıp hekimi, edindiği NLP tekniklerini kendi mesleki yetki alanı içinde destekleyici olarak kullanabilir. Buna karşılık, tıp fakültesi mezunu olmayan bir kişinin yalnızca NLP eğitimi alarak hekimlik yapması, hasta görmesi veya tedavi uygulaması hukuken ve etik olarak mümkün değildir.
Psikiyatrik veya klinik düzeyde bir ihtiyaç söz konusuysa, psikiyatrist veya klinik psikolog gibi yetkili uzmanlarla çalışılması gerekir.
NLP alanında eğitim alan herkes, bulunduğu ülkenin yasal düzenlemelerine ve kendi mesleğinin etik ilkelerine uymakla yükümlüdür. Hekim olmayan NLP uzmanlarının tedavi çağrışımı yapan ifadeler kullanmaları doğru değildir.
NLP’nin bazı ülkelerde danışmanlık ve terapi bağlamında nasıl konumlandırıldığı, hangi yasal ve mesleki çerçeveler içinde ele alındığı merak edilen bir konudur. Özellikle Avrupa’da NLP’nin sağlık ve danışmanlık sistemleriyle ilişkisi, Türkiye’deki uygulamalardan farklı örnekler sunmaktadır. NLPt kavramı; bu yaklaşımın sınırlarını, koşullarını ve uluslararası uygulama modellerini anlamak isteyenler için ayrı bir inceleme alanı oluşturmaktadır.
İçerik Yazarı & NLP Uzmanı: Taşkın Köksalan - (Doğrulanabilir Uzmanlık / Yetki Belgesini)